عطا حسنپور مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در یادداشت نوشت: از روزی که پروفسور شهریار عدل، باستانشناس شهیر و فقید ایرانزمین، گام در راه ثبت جهانی آثار ایرانی گذاشت و ارزشهای برجسته جهانی سه اثر ایران، یعنی تختجمشید، چغازنبیل و نقشجهان اصفهان را به دنیا نشان داد، تا امروز که سیامین اثر ایران در این فهرست جای گرفته است، حدود ۴۸ سال میگذرد. به همین تعداد نیز تاکنون کمیته میراثجهانی اجلاسهای سالانه برگزار کرده است که متأسفانه به دلایلی، از جمله وقوع جنگ تحمیلی، تا سال ۱۳۸۱ هیچ پروندهای از کشور ایران به یونسکو ارسال نشد. برای جبران این فاصله، با تلاش کارشناسان و مسئولان وقت، در سالهای ۱۳۹۰، ۱۳۹۲ و ۱۳۹۴ هر سال دو اثر در فهرست میراث جهانی به ثبت رسید تا شاید فاصله را با دیگر کشورها کم کنیم. اما بعدها که سهمیه یونسکو به سالی یک اثر تغییر پیدا کرد، مجدداً آهنگ ثبت جهانی کند شد.
در طول این سالها، کارشناسان و مسئولان مرتبط با تهیه پروندهها، برای آنکه از قافله ثبت جهانی عقب نمانیم، از هیچ اقدامی فروگذار نکردهاند؛ به گونهای که به قول دکتر علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی، تا ۵۸ سال آینده پروندههای ایران در نوبت ثبت قرار دارند. این موضوع حکایت از غنای بالای فرهنگ، تمدن و تاریخ ایرانزمین دارد که هر گوشه آن آثاری درخور، دارای ارزشهای برجسته جهانی است.
فهرست آثار ثبت جهانی را که ورق میزنیم، رنگینکمانی از ارزشهای برجسته جهانی را میبینیم که همتایی در دنیا ندارند؛ از نیایشگاه ۵ هزار ساله طبقاتی چغازنبیل تا بارعام داریوش هخامنشی که نمایندگان بیش از ۳۰ ملت جهان باستان در برابرش کرنش میکردند.
از تختقاپوی سلطان صفوی تا تختسلیمان شاهان ساسانی که جنگاوران ساسانی از آن نیرو میگرفتند. صلابت ارگ بم و سترگی پاسارگاد که روزگار شکوهشان در خیال هم نمیگنجد. بزرگترین گنبد آجری جهان که سلطان سرکش شَمنی را شور حسینی(ع) به ساخت آن واداشت.
بیستون، بزرگترین کتیبه سنگی جهان، که عشق شیرین و فرمان داریوش هر دو داعیه کندن آن را دارند. مهندسی سنگ و آب در سازههای آبی شوشتر، شکوه بازار و بازرگانی در تبریز، معماری شگرف آرامگاهی در اردبیل، نبوغ طراحی باغ ایرانی، بلندترین برج آجری جهان، قابوس، عتیقه بیمثال مساجد ایرانی در اصفهان، کاخ هزارچهره گلستان، تمدن ۵ هزار ساله شهر سوخته با شاهکارهای ویژه نبوغ ایرانیان، دستکندهای میمند و صخرههایی که همچون موم در دستان مهرازان ایرانی شکل گرفتهاند، و شوش، از نخستین شهرهای ایرانزمین، خواستگاه سوکلمَخهای ایلامی.
سهگانه جهانی ایران در دل کویر؛ اعجاز خاک و خشت و آب؛ لوت، یزد و قنات. منظر ساسانی فارس، جلوهگاه غرور ملی هر ایرانی؛ آنجا که سه سردار سرکش به پای اسب شاپور ساسانی به تضرع درآمدهاند.
از جنگلهای هیرکانی، کهنترین فسیل زنده جهان، تا جدیدترین اثر مهندسی ایران، یعنی راهآهن سراسری که پیوند زمینی دو رشتهکوه البرز و زاگرس را برقرار کرده است.
منظر فرهنگی اورامانات، خواستگاه مردمانی دیرزی، سختکوش و حافظان آیینها و باورهای کهن کوهستان.
کاروانسراهای ایرانی، نخستین هتلهای بینراهی و منزلگاهی برای آرمیدن رهپویان فلات.
از دروازه تاریخ و تمدن ایران، هگمتانه باستان، تا پایتخت پیش از تاریخ و زیستگاه انسان هوشمند در دره خرمآباد که کهنترین پرونده ثبت جهانی ایران، با قدمت ۶۳ هزار سال، به جهان فخر فرهنگی میفروشد.
اکنون مشعل فروزان ثبت جهانی ایران از چکاد زاگرس به بلندای البرز، یعنی آشیانه عقاب الموت، کوچ کرده است؛ جایی که اسطورهها و افسانهها با کلنگ باستانشناسان رنگ واقعیت به خود گرفتهاند و چکش مثبت یونسکو را به نشانه تأیید اخذ کردهاند.
سیاست امروز وزارت میراثفرهنگی در حوزه ثبتجهانی، به راهبری دکتر صالحیامیری، وزیر با درایت و اندیشمند و دکتر دارابی، معاون فرهیخته میراثفرهنگی، این است که این مشعل فروزان از تبوتاب نیفتد و به خاموشی نگراید تا به حول و قوه الهی، در سال آینده این مشعل از البرز به خلیج همیشه فارس و بندر تاریخی سیراف برسد.
بدین منظور، برای نیمقرن آینده تدبیر شده و پروندههای متعددی در دست بررسی و تهیه قرار دارد.
در همین راستا، مدیریت دکتر علیرضا ایزدی بر این موضوع و انتخاب مدیران پروندههای ثبت جهانی در چند مورد اخیر، بسیار حائز اهمیت است.
زحمات چندینساله دکتر فرهاد عزیزی، مدیرکل محترم پایگاههای ملی و جهانی، در راستای حمایت از پایگاه الموت نیز بر کسی پوشیده نیست. دکتر محمدحسن طالبیان در تهیه پرونده و ارتباطات مثبت ایشان با ایکوموس نقش بسزایی داشته است.
اما شاهبیت این ماجرا، تلاشهای ۲۵ ساله بانوی باستانشناس ایران، سرکار خانم دکتر حمیده چوبک، است که بخش زیادی از عمر و جوانی خود را صرف کاوش، پژوهش، نگارش و رایزنی با مقامات برای حفظ عرصه و حریم این مجموعه آثار کرده است و ثبت جهانی الموت تنها مزد بخش کوچکی از زحمات ایشان بود.
پاییز سال ۱۴۰۳، پس از ارسال پرونده ثبت جهانی دره خرمآباد به یونسکو، به دستور دکتر دارابی و در راستای کمک به پیشبرد برخی امور اجرایی پرونده الموت، سفری به استان قزوین داشتیم. در این سفر، با مدیرکل وقت قزوین، جناب مهندس خزائلی، از نزدیک شاهد تلاشهای بیوقفه و دغدغههای خانم دکتر چوبک بودیم و رنجی که هر روز با بالا و پایین رفتن از این دژ سختگذر متحمل میشدند؛ اما به امید آنکه زحماتشان منجر به ثبت جهانی الموت شود، بسیار دلخوش و امیدوارانه برنامههای خود را به پیش میبردند.
حضور استاندار محترم قزوین، جناب دکتر محمد نوذری، در جمع نمایندگان ایرانی حاضر در اجلاس، یکی دیگر از اتفاقات خوشایند اجلاس چهلوهشتم بود که اهمیت موضوع ثبت جهانی و فرآیند پیچیده آن را برای مقامات ارشد استانی دوچندان کرد و زمینه آشنایی با حساسیتهای ویژه یونسکو در امر حفاظت و مدیریت آثار جهانی را فراهم آورد.
به هر ترتیب، سیامین اثر ایران نیز در فهرست یونسکو جای گرفت و سیمرغ فرهنگ ایران تکمیل شد.
جا دارد این اتفاق مهم و میمون را در این شرایط حساس، به پیشگاه ملت ایران، مردم شریف استان قزوین، جوامع محلی ساکن در اطراف قلاع تاریخی الموت، مدیرکل محترم میراثفرهنگی قزوین، سرکار خانم مهدوی و همکاران ایشان، همچنین معمار ثبت جهانی الموت، سرکار خانم دکتر چوبک و همکاران پایگاه الموت تبریک و تهنیت عرض نموده و برای تمام تلاشگران، خدمتگزاران و دلسوزان فرهنگ ایرانی آرزوی توفیق روزافزون نماییم.
انتهای پیام/
نظر شما